IBAN Nedir ?

• Avrupa Birligi düzenlemeleri çerçevesinde, ülkeler arasinda gerçeklestirlern para transferlerinin hizi ile kalitesini artirmak ve maliyetlerini düsürmek amaciyla International Bank Account Number-IBAN adi verilen uluslararasi banka hesap numarasi standardi gelistirilmistir. IBAN bugün 33 Avrupa ülkesinde kullanilmaktadir. IBAN’in amaci Avrupa ülkelerindeki banka ve diger finansal kurumlar araciligi ile gerçeklestirilen para transferlerindeki hatalari ve bundan dogan gecikmeleri engellemektir. IBAN sayesinde transfer edilen para daha hizli ve hatasiz bir biçimde göndericinin hesabindan alicinin hesabina geçmekte; böylece, islemlerde olusan hatalardan kaynaklanan bekleme süreleri ve ek maliyetler ortadan kalkmaktadir.

IBAN Hesap Sahiplerine Nasil Kolaylik Saglar ?

• Günümüzde her ülkenin ve bankanin hesap numaralarinin biçimi ve uzunlugu farklidir. Bir baska ülkeye veya bankaya para transferi yapacak olan müsteriler, hesap numaralarinda belirli bir standart olmadigindan, para transferi yapacaklari kisiden aldiklari karsi hesap numarasinin dogrulugundan emin olamamaktadirlar. Bir mal veya hizmet alimi söz konusu ise birçok farkli satici tarafindan gelen faturalarin üzerinde degisik yapida hesap numaralari yer almakta; bu da para gönderecek ithalatçi firmalarin/kisilerin hata yapmalarina neden olmaktadir. Sonuç olarak yanlis hesap numaralari ile yapilan para transferleri gerçeklesmemekte; karsi hesap numarasinin hatali oldugu, para karsi bankaya ulastiginda ortaya çikmaktadir. Hatali islemin düzeltilmesi için birçok operasyon yapilmakta, islemlerin süresi uzamakta ve maliyeti yükselmektedir. IBAN uygulamasina geçen ülkelerde banka hesap numaralarinin her biri için hesap sahiplerine bir IBAN verilir. Her ülke için belirli bir biçimi ve standardi bulunan IBAN’in içinde özel bir sifreleme algoritmasi ile elde edilen iki basamakli “kontrol rakami” bulunmaktadir. Bir baska ülkeye ya da bankaya para transfer etmek isteyen bir müsteri, elindeki IBAN’i gönderici bankaya verdiginde, para, alici bankaya gitmeden önce alici hesabin IBAN’i gönderici bankada kontrol edilir. IBAN yanlis ise para karsi bankaya gönderilmez ve yanlis islem engellenmis olur.

IBAN'in Kullanimi

• Almanya’da yasayan Ahmet Bey’in, Türkiye’deki oglu Ali’ye havale göndermek istedigini varsayalim. Ali, eger bilmiyorsa X bankasina giderek hesabina ait IBAN numarasini ögrenir. Ali, IBAN numarasini babasina iletir. Oglundan parayi havale edecegi hesabin IBAN’ini ögrenen Ahmet Bey Almanya’daki Y bankasina gider. Ahmet Bey oglunun IBAN’ini Y bankasindaki görevliye verir ve bu hesaba havale yapmak istedigini söyler. Y Bankasi görevlisi, Ahmet Bey tarafindan verilen IBAN’in dogru olup olmadigini önündeki ekrandan kontrol eder. Verilen IBAN dogru ise para transferi gerçeklesir. Para transferi dogru IBAN ile gerçeklestiginden, Almanya’daki Y bankasindan gelen havale mesaji Türkiye’deki X bankasina ulastiginda Ahmet Bey’in gönderdigi miktar, oglu Ali’nin hesabina otomatik olarak geçer.

IBAN Standardi (IBAN Nasil Olusturulur ?)

• IBAN, Dünyadaki tüm banka hesaplari içinde yalnizca bir hesabi isaret eden; rakam ve harflerden olusur. Her hesabin bir IBAN’i vardir ve bir IBAN, yalnizca bir hesabi isaret eder. Bir IBAN, en fazla 34 basamaktan olusur. IBAN’in ilk dört hanesi, iki haneli ülke kodu ve iki haneli kontrol rakamidir. Kontrol rakami, IBAN’in dogru ve geçerli olup olmadigini gösterir. IBAN’in bundan sonraki kismi, ulusal banka hesap numarasini içerir. Bu bölüm, IBAN’in toplam uzunlugu 34 haneyi asmayacak sekilde her ülke tarafindan serbestçe belirlenebilir. Ülkemizin IBAN uzunlugu 26 hane olarak belirlenmistir. Türkiye IBAN’in biçimi asagidadir
  

  Ülke	Uzunluk	Örnek Numaralar
  Almanya	22	DE89 3704 0044 0532 0130 00
  Avusturya	20	AT61 1904 3002 3457 3201
  Belçika	16	BE68 5390 0754 7034
  Danimarka	18	DK50 0040 0440 1162 43
  Finlandiya	18	FI21 1234 5600 0007 85
  Fransa	27	FR14 2004 1010 0505 0001 3M02 606
  Hollanda	18	NL91 ABNA 0417 1643 00
  Ingiltere	22	GB29 NWBK 6016 1331 9268 19
  Isveç	24	SE35 5000 0000 0549 1000 0003
  Isviçre	21	CH39 0070 0115 2018 4917 3

  
  

IBAN’in Elektronik Ortamda ve Kagit Ortamindaki Gösterilisi

• IBAN numarasi, elektronik ortamda islenecek ya da saklanacak ise (örnegin bilgisayara ya da ekrana IBAN girisi yapilmasi) tüm harf ve rakamlar yan yana bosluk veya herhangi bir ayrim karakteri (ayraç, virgül, tire vb.) olmaksizin yazilmalidir. Bu gösterim seklinde “elektronik gösterim” adi verilmektedir. IBAN’in kagit üzerine basilmasina yönelik gösterimine ise “yazim gösterimi” adi verilir. Bu gösterimde ise IBAN soldan 4’lü basamaklara ayrilarak yazilir. Numaranin 4’erli gruplar halinde yazilmasindan sonra son kisimda rakam artiyorsa bunlar da yan yana yazilir.
  
  IBAN’in Elektronik Gösterimi
  
  TR5600061000 00012990022302
  IBAN’in Yazim Gösterimi
  TR56 0006 1000 0001 2990 0223 02
  
  

Türkiye’de IBAN Kullanimi

• Türkiye’de IBAN kullanimi 1 Eylül 2005 tarihinden itibaren baslayacaktir. Bu tarihten itibaren ülkemizde faaliyet gösteren tüm bankalar, müsteri tarafindan talep edilen ve para transferine konu olan her bir hesap (Vadesiz TL ve Döviz Hesaplari) için birer IBAN numarasi üretmis olacaklardir.
  
  Ayrica bankalar 1 Eylül 2005’ten itibaren IBAN ile yurtdisina havale taleplerini karsilamaya ve yurtdisindan IBAN ile gelen havaleleri kabul etmeye baslayacaklardir.

IBAN’in Yurtiçi Para Transferlerinde Kullanimi

• IBAN, yurtdisi para transferlerinde oldugu gibi ülkemizdeki bankalar arasindaki yurtiçi para transferlerinde (EFT islemlerinde) de 1 Eylül 2005 tarihinden itibaren kullanilmaya baslanacaktir.
  
  Böylece 1 Eylül 2005’ten itibaren müsteriler, bir banka ve diger finans kurumundan, Türkiye’deki bir baska banka ve diger finans kurumu nezdindeki bir hesaba IBAN ile EFT havalesi gönderebileceklerdir.
  
  IBAN ile yapilan para transferlerinde alicinin subesi, sehri vb. detaylari bilmeye gerek olmayacak, yalnizca hesap numarasi ile transfer islemi gerçeklestirilebilecektir.
  
  Böylece ülkelerarasi para transferlerinde oldugu gibi ülkemizdeki bankalar arasi EFT islemlerinde de karsi banka hesap numarasinin yanlis yazilmasindan dogacak gecikme, yanlis hesaba geçme vb. riskler ortadan kaldirilmis olacaktir.
  
  Gerek yurtiçi gerekse yurtdisi para transferlerinde IBAN uygulamasi zorunlu olmayip mevcut hesap numaralari ile para transferi yapilmasina devam edilecektir. Para transferlerinde IBAN kullanmak alici ve göndericinin tercihine baglidir.
  
  

Müsteriler Ne Yapmali ?

• Banka hesaplarinizin IBAN’larini almak için Bankaniza basvurunuz. Hesaplariniza ait IBAN’larinizi yalnizca Bankanizdan alabilirsiniz. Baska kisi, kurum ve kuruluslarin hesabiniza IBAN üretme yetkisi bulunmamaktadir.
  
  IBAN ile gelen kolayliklardan yararlanmak için hesabiniza para gönderecek olan kisilere IBAN’inizi iletiniz; ülkeler arasi ya da bankalar arasi para transferi yapacaginiz kisilerin IBAN’ini isteyiniz. Ticaret yaptiginiz ya da size para transferi yapan kisi ve kuruluslara vereceginiz dokümanlara IBAN numaranizi mümkün oldugunca yaziniz.
  
  IBAN ile yapilan para transferlerindeki hata olasiligi oldukça düsüktür, gönderdiginiz ve hesabiniza gelen IBAN’li para transferleri hesap numarasi ile yapilan para transferlerine göre çok daha çabuk sonuçlanir. Bu nedenle yalniz uluslararasi para transferlerinde degil, yurtiçi havale ve EFT islemlerinizde de IBAN kullanmayi tercih ediniz.